12 Mart 2012 Pazartesi

Aklım beş karış havada!

Baharın müjdecisi yaz aylarının ilk emaresi leylekler İstanbul’a geldiler. İsteyene bacalardan çocuk atsınlar. İsteyene bereket getirsinler. Yeter ki bana bu yıl ki seyahat listemi versinler. Dengenin, huzurun, saflığın ve iyi niyetin kuşları İstanbul’a hoş geldiniz. İnsanın sizi görünce leylek olası geliyor. Çünkü hep bir seyahat hep bir yaz durumu vardır hayatınızda. Şimdi desem ki blog alemine “Kalkın gidelim buralardan başka memleketler görelim, çoluk çocuk, torba boncuk, konu komşu, hısım akrabayla yola çıkalım. Kendimize manzaralı konaklar seçelim doğanın keyfini sürelim.” Lakin yapamayız!  Türklerin leyleğe atfettikleri kutsallığın,  Alman, Balkan mitiyle ilgisi yoktur, benzer mitler vardır ama leylekler ile çocuklar arasında bağın kökleri, Türk mitolojisindeki dişi ruh  Umay’dan gelir. Koruyucu huş hami kuş dişi kuş yani! Mesela ölen çocuklar için kuş oldu uçtu gitti deriz. Bunu onların bi günah olduğunu ifade etmek için kullanılır. Anne ile çocuk kelimesini ifade eden “yavru” kelimesine bir bakın "yavru kuşum" kelimesi insanı on ikiden vurmaz mı?
Birçok inanışta leyleklere torpil geçilmiştir örneğin yine bizim kültürümüzde Mekke’yi geçtiklerine inanılıp “hacı leylek” denmiştir. Antik Roma’da gençlerin yaşlıları koruyup kollaması ile ilgili yasaya "leylekler yasası" denmiştir. Hıristiyanlıktaki Paskalya’nın leyleklerle ve baharla sıkı bir ilişkisi vardır. Şimdi hava biraz soğuk leylekler bir süreliğine İstanbul’da Şile, Ağva ve Ömerli Baraj Gölü etrafında konaklayıp, Boğaz üzerinden Trakya’ya doğru uçacaklar. Eğer bir gün bir yerde bir leylek görürsen şunu yap çekirge. Geç karşısına leyleğin, öyle uzun uzun bak, tek ayaküstü yoğa nasıl yapılırmış öğren. Sonunda ruhun sükûna erecek sende kuş gibi hafiflemiş olacaksın.

Not: Leylek sözcüğü dilimize Farsça legleg kelimesinden girmiştir. Bu leyleklerin gagalarından çıkan lag lag seslerinden türemiş bir yansıma isimdir. Leylekle ilgili bir sürü deyim bulunmaktadır beni en çok etkileyeni "leyleğin attığı yavru" terimidir, bir yerde istenmemeyi ifade etmek için kullanılır. Leyleği kuştan mı sayarsın yazın gelir kışın gider, Leyleğin ömrü laklakla geçer ve leyleği havada görmek deyimlerini ve leylek gibi sıfatını da zaman zaman kullanırız.